Women in Tech Macedonia Awards 2026: Запознајте ја Софче Јовановска
Награда за животно достигнување во технологијата
Софче Јовановска
General Manager на Scalefocus North Macedonia
Во рамките на Women in Tech Macedonia Awards, ги славиме луѓето кои со својата работа, визија и посветеност оставаат значаен печат во технолошката индустрија. Преку ова кратко интервју, ви ја претставуваме приказната на Софче Јовановска , добитничка на наградата „Награда за животно достигнување во технологијата (Women in Tech® Lifetime Achievement Award) “. Софче Јованоска е General Manager на Scalefocus North Macedonia, со повеќе од 35 години искуство во обликување на пресекот меѓу технологијата, институциите, регулативата и бизнисот. Нејзината професионална траекторија се поклопува со некои од најважните фази во развојот на македонскиот ИКТ сектор – од подготовката на првата национална Стратегија за развој на информатичкото општество, преку регулаторното поставување на секторот, до лидерство во технолошки бизнис со глобален дострел.
Што значи ова признание за Вас?
Награда за животно достигнување во технологијата има посебна тежина, затоа што не препознава еден момент, туку децении придонес, одлуки и создавање.
За мене, ова признание е длабоко лично, затоа што мојата професионална приказна се развиваше паралелно со развојот на македонскиот ИКТ сектор – во време кога земјата ја градеше својата современа институционална и економска архитектура.
Кога во 2003 година започнавме да ја подготвуваме првата национална Стратегија за развој на информатичкото општество, технологијата не беше тренд, ниту индустрија со денешната видливост. Се зборуваше за телекомуникациска инфраструктура, дигитални институции и за иднина што допрва требаше да се создаде.
Во овие 35 години имав привилегија да бидам дел од повеќе различни слоеви на тој развој – од јавни политики и регулаторно обликување на секторот, преку финансиска и дигитална инфраструктура, до водење на технолошки бизнис што денес работи на глобален пазар. Затоа ова признание не го доживувам само како лична чест, туку и како потврда дека вистинскиот придонес често се гради долгорочно, системски и далеку од рефлекторите.
Ако има порака што би сакала да ја испратам, особено до младите луѓе и жените во технологијата, тоа е дека ИКТ секторот не го градат само највидливите имиња, ниту само оние што создаваат нови алатки. Го градат и луѓето што создаваат инфраструктура, правила, институции и можности врз кои технологијата може да расте.
Затоа што на крајот, вистинскиот импакт не се мери само по тоа што си создал денес – туку по тоа што ќе продолжи да создава вредност и утре.
Предизвици и мотивација
Најголемиот предизвик не доаѓаше од технологијата. Доаѓаше од брзината со која технологијата се менуваше, а институциите не секогаш можеа да ја следат.
Во раните години на македонскиот ИКТ развој, постоеше јаз меѓу два света – институциите што допрва учеа што значи дигитална трансформација, и технолошкиот сектор што веќе гледаше каде оди иднината.
Голем дел од мојата кариера се одвиваше токму во тој простор – во Стопанската комора, Владата, Агенцијата за електронски комуникации, МАСИТ. Во улога на некој што мора да преведува меѓу два различни јазици: јазикот на институциите и јазикот на технологијата.
Тоа не е видлива работа. Но е суштинска.
Подоцна, предизвиците добија поинаква форма. Кога ја презедов Scalefocus North Macedonia во 2020 година, неколку дена пред глобалната пандемија, контекстот повторно беше неизвесност – само овојпат на глобално ниво.
Тогаш научив нешто што и денес го сметам за важно:
Технологијата не е само иновација. Таа е способност да создаваш стабилност, континуитет и напредок токму кога околностите се најнепредвидливи.
Иновација и придонес
Не би избрала еден проект – би избрала еден момент. Тоа е 2003 година, кога Република Македонија за прв пат седна да напише национална Стратегија за развој на информатичкото општество.
Бев член на Комисијата за информатички технологии при Владата која го координираше тој процес. Денес тоа звучи како формално, бирократско искуство , но во моментот, тоа беше првиот пат кога македонската држава официјално кажа дека ИКТ не е помошен сектор, туку приоритет на национално ниво.
Реалниот ефект на тој документ не беше во самиот текст. Беше во тоа што после него, секоја следна Влада, без оглед на политичка опција, ИКТ ја третираше како област за која има легитимитет да донесе политики. Тоа го отвори патот за либерализација на телекомуникацискиот пазар, за создавање на АЕК како регулатор, за поддршка на ИКТ образованието, и подоцна, за политиките кои го направија можно растот на македонскиот ИТ сектор кој денес работи за глобални клиенти.
И горда сум што денес работам во компанија која создава технологија за глобални клиенти , Scalefocus, затоа што тоа е следната генерација на иста архитектура: од национална инфраструктура, до извоз на технолошки капацитет во светот.
Ако треба една реченица: мојот придонес не бил во градење на еден производ, туку во градење на делови од архитектурата што му овозможуваат на еден дигитален екосистем да функционира.
И гордоста не е лична – гордоста е во тоа да си била во просторијата во моментот кога еден сектор се префрла од маргина на агенда. Тоа се случува еднаш во една генерација, и јас имав среќа да бидам таму.
Tech Екосистем и заедница
Не би рекла дека на македонскиот ИКТ екосистем „му недостига“ нешто во класична смисла. Тоа би било премногу поедноставено.
Имаме талент. Имаме амбиција. Имаме конкурентност. Имаме луѓе што веќе две децении успешно работат со глобални пазари и клиенти.
Она што сè уште го градиме е нешто подлабоко: институционална меморија и механизми за системски пренос на знаење.
Нашиот ИКТ сектор се развиваше брзо, претприемачки и често благодарение на поединци со силна визија и енергија. Тоа беше природно во фазата на создавање.
Но зрел екосистем не може долгорочно да зависи од поединци.
Кога денес еден млад инженер или технолошки професионалец напредува, премногу од клучните одлуки ги носи сам – кога да се специјализира, кога да премине во лидерска улога, кога да гради продукт, кога да основа сопствен бизнис. Често тоа учење се случува преку лични обиди, грешки или случаен ментор.
Тоа значи дека секоја генерација делумно го учи истиот материјал одново.
Следната фаза на зрелост на нашиот ИКТ сектор не е само во повеќе компании или повеќе инженери. Таа е во создавање структури што ќе го задржат и пренесуваат знаењето , преку индустриски тела, менторски рамки, лидерски развој, product communities и посилни врски меѓу индустријата и образованието.
Мојата улога ја гледам токму таму.
Преку МАСИТ, како дел од поширокото институционално обликување на индустријата.
И преку Scalefocus, каде активно градиме организациски модел во кој знаењето, стандардите и развојот не зависат од поединци, туку стануваат дел од културата.
Бидејќи вистински зрел екосистем не се препознава по тоа колку талент создава – туку по тоа колку успешно го развива, задржува и пренесува на следните генерации.
Поглед кон иднината
Ако за пет години погледнам наназад, би сакала да бидам горда што не сум го користела искуството само за да го толкувам минатото – туку за активно да помогнам во создавањето на следната технолошка епоха.
По повеќе од три децении во ИКТ секторот, имам привилегија да гледам уште една фундаментална трансформација – овојпат предводена од вештачка интелигенција, автоматизација и нови модели на создавање вредност.
Последните шест години во Scalefocus, компанија со глобални клиенти и меѓународно признание, ми овозможија не само да ја следам таа промена, туку активно да бидам дел од неа.
Ако со нешто би сакала да се гордеам, тоа е дека сум ја препознала оваа трансформација како можност – и сум помогнала нашата средина да биде дел од неа, а не само нејзин набљудувач.
Најубавото кај кариера во технологија е што и после 35 години, иднината сè уште знае да те натера да размислуваш како почетник.
Порака до младите:
Не сум сигурна дека младите денес имаат потреба од совети од луѓе што одамна ги поминале своите почетоци. Но можеби едно набљудување од 35 години во овој сектор може да биде корисно.
Кариерата во ИКТ е долга. Ако влезете во оваа индустрија на дваесет години, многу е веројатно дека ќе поминете четири децении во неа.
Но ИКТ не се движи во децении. Се движи во циклуси од три до пет години.
Тоа значи дека во текот на една кариера, без формално да ја смените индустријата, всушност ќе живеете низ десет различни технолошки епохи.
Ќе работите со технологии што денес не постојат. Ќе решавате проблеми што денес никој не може да ги предвиди. Ќе треба повеќепати да станете почетник одново.
Оние што ова го разбираат рано, остануваат.
Оние што мислат дека ИКТ е една фиксна професија или една вештина што еднаш се совладува – обично се разочаруваат кога ќе дојде првата голема промена.
Затоа, ако има нешто што навистина вреди, тоа не е само да научите одредена технологија.
Туку да изградите однос кон континуирано учење, адаптација и трпеливост со сопствениот развој.
Бидејќи во ИКТ, најголемата конкурентска предност не е колку брзо учиш нешто ново. Туку колку пати си подготвен повторно да учиш од почеток.
Денес зборувам како жена што добива признание за траен придонес во ИКТ секторот. Но најголемиот дел од таа кариера се одвиваше во простории каде што многу често бев единствената жена – или една од малкуте. Не го кажувам тоа за да романтизирам нешто што било тешко. Затоа што не беше лесно. Го кажувам затоа што за многу жени кои денес влегуваат во технологијата, тоа чувство сè уште постои. Но ако нешто научив во овие 35 години, тоа е дека големите промени ретко доаѓаат драматично. Не се случуваат затоа што некој одеднаш решил да го отвори системот.
Се случуваат затоа што доволно луѓе, доволно долго, со знаење, интегритет и истрајност, продолжуваат да бидат присутни – сè додека нивното присуство не стане нормалност.
Кога почнував, ИКТ беше нешто што го градевме за нашата економија, нашите институции и нашата држава.
Денес, македонскиот ИКТ сектор создава вредност за светот.
Тоа е најголемата трансформација што сум ја видела. Не само технолошката промена – таа е неизбежна.
Вистинската промена е што нашите луѓе денес седат во глобални тимови, глобални продукти и глобални одлуки.
И ако треба да оставам една мисла за оние што доаѓаат после нас, тоа би била оваа:
Не чекајте да ве поканат. Барајте да бидете таму каде што се носат одлуките.
Затоа што влијанието не започнува кога ќе ви дадат збор.
Влијанието започнува кога вашето присуство станува невозможно да се игнорира.
И на крај:
Не секоја важна работа што ја правите ќе го покаже својот ефект веднаш. Некои генерации ги поставуваат темелите. Други градат врз нив.
Нашата задача не е само да изградиме успешни кариери. Нашата задача е да оставиме екосистем што ќе им овозможи на следните генерации да одат подалеку отколку што ние можевме.